Người mổ bò

Hải Phòng một ngày đẹp trời, chúng tôi đã lần theo quốc lộ 5 và về đên 1 vùng quê nông thôn cách trung tâm thành phố 10km. Chúng tôi đã đến nhà anh Nam một chuyên gia ” Giết bò” 45 tuổi nổi tiếng ở xã Trung Hà.  Sinh ra đã gắn liền với việc cấy cày, với cánh đồng bát ngát mênh mông tới tận chân trời, anh Nam lớn lên và làm việc cần cù, chăm chỉ như bao người nông dân khác. Nhưng cuộc sống trăm bề khó khăn, Anh không thể trông chờ vào vài ba sào ruộng. Để có được miếng ăn thì anh- một thằng thanh niên sức dài vai rộng đã phải làm không biết bao nhiêu nghề, chính bản thân anh cũng không nhớ rõ nữa. Buổi phỏng vấn diễn ra Ngày 3 Tháng 9 Năm 2010 tại nhà riêng của nhân vật được phỏng vấn, Huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.

Có thể nói rằng tôi đã trải qua mọi “hỉ, nộ, ái, ố” trong cuộc sống. Để kiếm lấy miếng cơm manh áo, tôi đã theo nghề giết mổ bò-Nghề “tay trái” mà cha tôi đã từng làm khi tôi còn nhỏ, với một vài thương vụ để có thể kiếm thêm chút đỉnh.Bởi khi ấy nuôi bò chủ yếu lấy sức kéo cày là chính.

Thực ra theo tâm linh thì nghề giết mổ bò không được tốt, nhưng do nhu cầu của con người, cũng là vì bươn chải cuộc sống nên tôi cũng đã gắn bó với nghề hơn 20 năm nay.Nghề giết mổ bò không hề đơn giản, đòi hỏi thức khuya, dậy sớm, vất vả nặng nhọc.

Tôi cũng như bao người khác trong làng đều là những người nông dân cần cù chăm chỉ. Nhưng chút tiền lương không chỉ trông chờ vào vài ba sào ruộng nên tôi quyết tâm theo con đường giết bò mà ông tôi đã để lại. Đã rất nhiều năm trước đây lúc tôi còn nhỏ, cha tôi cũng đã đi từng làm một vài thương vụ như tôi làm bây giờ. Chỉ có điều là hồi đó số lượng người đặt mua bò còn ít và nghê nuôi bò cũng chủ yếu lấy sức kéo là chính. Vì vậy có thể nói tôi đến với nghề “ Giết Bò” như một nghề gia truyền.

Dường như mọi thứ hơi trái ngược. Ban ngày mọi người đi làm thì đó lại là thời gian tôi và thành viên gia đình quanh quẩn nghỉ ngơi. Bởi lẽ chúng tôi thường bắt đầu nghề của mình vào lúc 12h đêm cho đến tận sáng sớm. Những ngày có khách hàng đặt lấy thịt nhiều thì công việc bắt đầu sớm hơn, từ 9h. Những hôm làm nhiều có thể giết từ 3 đến 5 con. Sáng sớm khách họ tự động đến lấy thịt theo đơn đặt hàng từ trước. Thông thường nếu có người cần bán bò họ sẽ tự động gọi tôi đến xem như thế nào, nếu cảm thấy ưng thì thỏa thuận trả giá đưa bò về chuồng nhà mình nuôi.

Giá cả bây giờ cái gì cũng đắt đỏ nên thịt bò cũng không ngoại lệ. Bò cũng có con to con nhỏ tùy thuộc vào cách người dân họ chăn nuôi. Nếu là bò bé nhỡ nhỡ tầm khoảng 10- 15 triệu, con nào to hoặc cực to là tầm 20 triệu. Đại đa số nguồn cung cấp bò cho gia đình thường là những người quen, người nọ họ truyền người kia là gia đình tôi giết bò nên họ có nhu cầu bán thì chủ động liên hệ với tôi. Trước đây thì vợ tôi phải đem hàng ra chợ bán tìm mối làm ăn nên lượng đơn đặt hàng không nhiều, nhưng dần dần công việc đâu vào đấy giờ người người nhà nhà biết đến thương hiệu Lâm Nam mổ bò.

Nếu nói chuyện cạnh tranh thì không đáng lo bởi vì cả làng mới có vài hộ gia đình làm nghề mổ bò nên không lo ế hàng, khách của ai vào khách của người ấy hết. Hàng ngày mọi người ra chợ nhìn miếng thịt bò mua về có lẽ ít ai nghĩ đến cảnh giết mổ bó này như thế nào. Có thể nói nếu nhìn trực tiếp sẽ gây phản cảm cho nhiều người,đó cũng là lý do tại sao tôi không muốn các cháu quay phim hay làm bất cứ một phóng sự nào về nghề chú đang làm đây (ha ha cười).

Nhưng thôi nể các cháu đều là chỗ quen biết chú coi như người nhà nên coi như là không có chuyện gì xảy ra và hi vọng mọi thứ sẽ tốt đẹp. Nghề này làm nhiều rồi thành quen, từ trước tới giờ chú đều làm bằng thủ công hết, trước tiên chú chọn con bò nào cảm thấy được trói chặt lại, dùng búa tạ đập vào gáy con bò chính xác là vào đầu nó cho tới khi chết, sau đó dùng dao đâm lấy tiết, rồi mổ rạch ức, lột da lấy thịt tháo đùi mông ra mông, vai ra vai… và khâu còn lại là chờ khách hành tới lấy. Nhìn chung, bây giờ thì mỗi cân thịt ví dụ như mông tầm khoảng 130 nghìn, vai 115 nghìn, ba chỉ 85-90 nghìn, cũng tùy thuộc vào thị trường nhưng giá cả trung bình là như vậy.

Công việc vất vả nếu cứ trông vào mấy sào ruộng thì làm gì đủ ăn và chi phí sinh hoạt cho mấy đứa đi học nên cũng phải cố gắng thôi, gia đình có 6 anh chị em trong đó có 2 chị em gái đã lấy chồng còn lại 4 anh em trai là nguồn nhân lực chính không kể vợ tôi (haha cười). Những ngày giáp tết, nhu cầu mua sắm tăng nhanh, lượng khách hàng mua thịt bò về làm giò chả, thức ăn cũng tăng đột biến, thời gian này 4 anh em tôi rất bận làm không có thời gian rảnh nữa. Bắt đầu từ 7h tối cho tới sáng, trung bình một ngày giết tầm khoảng 10- 15 con hôm nhiều nhất là 20 con. Một con nếu giết nhanh mất tầm khoảng 30 phút, con to hơn mất tầm khoảng 1 tiếng, mỗi người một công đoạn nên rất tiết kiệm thời gian. Ví dụ như tôi dùng búa đập bò và cắt tiết, chú út lột da, cắt thịt…Nhìn chung những ngày cuối năm hay đình đám nhu cầu mua thịt của người dân là rất lớn còn lại những ngày khác thì làm ăn cũng ít đi.

Mình làm nghề này lâu rồi nên cảm thấy con bò nào ngon nó phải chắc thịt, thường là những con bò được nuôi bằng cỏ, còn nhưng con nuôi bằng cám tăng trọng hay gạo nhìn khác hẳn, nó nhiều mỡ, thịt không ngon. Tính đến lợi nhuận hay thu nhập của gia đình thì nghề này nói chung là cũng ổn định. Một con bò mua tầm 15 triệu sẽ lãi tầm 400 nghìn. Đấy là nói thẳng thắn, chứ thông thường đôi khi vẫn bị lỗ. Nhiều trường hợp tôi mua bò về chưa giết ngay, do khách hàng đặt ít nên mấy đứa nhỏ trong nhà chịu trách nhiệm chăn dắt bò cho nó ăn, nhiều lúc mua 1 tạ sau vài 3 ngày chưa kịp giết nó sút đi chỉ còn vài chục cân, nhưng cái nghề này mình gắn bó lâu dài nên những chuyện như vậy đều phải trải qua hết. Trường hợp đặc biệt khi mua bò ở xa đi đường bò nó dẫm đạp nên nhau chết nên lúc về phải mổ ngay và chưa có khách đặt trước nên vợ tôi phải mang ra chợ bán, còn lại hầu như hàng ngày nào đều sách bét ngày đấy.

Hơn 20 năm gắn bó với công việc này không ít chuyện vui buồn, có thể nói nhiều kỷ niệm lắm chứ. Tôi vẫn còn nhớ đó là vào một buổi chiều nhận làm hàng cho một gia đình. Như thường lệ, họ đặt trước một tuần một lần. Hôm đó, khi dắt con bò đực từ chuồng ra ngoài, nó hung hăng giựt tuột dây trói và quay lại định húc người. Tôi chạy đâu nó đuổi theo đấy, chạy lên nhà chỉ sợ nó trèo lên hiên rồi húc linh tinh. Lúc ấy tôi chợt nghĩ ra một cách dùng con bò cái khác nhử mồi. Quả thật đúng như vậy, sau khi mang con bò khác ra nó bình tĩnh và dừng lại. Thật là một phen hú vía, phải nói tôi làm nhiều năm rồi mới có một trường hợp như thế, hài nhất là lúc nó hung hăng húc người (haha cười). Vì vậy, năng trói hay buộc là rất quan trọng. Tuy nó không khó nhưng đòi hỏi cẩn thận bởi vì nếu không tinh ý phát hiện xem dây buộc được chưa thì trong lúc mình giết, nó lồng lên đạp rồi kéo tuột dây xông ra húc mình. Cũng có lần tôi trói dây bị tuột rồi đấy, nhưng làm lâu có kinh nghiêm nên tôi cứ lựa lựa bắt nó cột chặt lại là mọi chuyện không sao. Lẽ ra nếu làm ở công ty hay quy mô lớn người ta không dùng búa thủ công như gia đình tôi làm mà họ dùng điện giật, sau đó lấy máy đánh tơi bò lên. Nhìn có vẻ chuyên nghiệp thật nhưng lúc này thịt bò sẽ bị cứng đen không còn tươi ngon nữa (ngáp……). Một con bò giết ra tất tần tật các bộ phận đều mang bán hết không còn xót tý nào: người mua da, người mua thịt, xương, tim, gan …. Chỉ còn lại ít cạn bã bên trong là để lại tôi mang ra đồng ủ làm phân bón.

Nếu nhìn vào cái gọi là tương lai nghề nghiệp thì tôi nghĩ chắc gia đình tôi còn phải gắn bó với nó nhiều nữa. Tuy nhiên với con cái tôi sau này, tôi định hướng cho chúng nó đi học rồi ra trường kiếm việc khác, chứ theo nghề này khổ nhọc lắm, thức khuya dậy sớm vất vả.

Contributors:  Vi Le, Katie Do, Emily Shaw, Đào Duy Khương, Đinh Xuân Phương

Cow butcher

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s